Daily Archives: 21 Μαΐου, 2008

Η Ανταμοιβή: Οι 6 παρατηρήσεις μας για το πώς «βγαίνουν» τα παιδιά που ανατράφηκαν με τη μέθοδο Attachment Parenting

Standard

Μετάφραση: Χρύσανθος Θεοχάρης

Πηγή: http://www.askdrsears.com/html/10/T130600.asp

 

Παρατήρηση: Οι γονείς δεν θα πρέπει ούτε να οικοιοποιηθούν όλη την τιμή αλλά και ούτε να χρεωθούν όλη την ευθύνη για αυτό που τελικά θα καταλήξουν να είναι τα παιδιά τους μεγαλώνοντας. Ο κάθε γονιός κάνει το καλύτερο που μπορεί στο θέμα της ανατροφής των παιδιών του χρησιμοποιώντας ό,τι εφόδια και μέσα έχει διαθέσιμα. Τα υπόλοιπα είναι υπόθεση του ίδιου του παιδιού. Παρόλον ότι δεν υπάρχει τρόπος να γίνει ασφαλής και ολοκληρωμένος συσχετισμός ανάμεσα στην τακτική των γονιών κατά τα πρώτα χρόνια της ανατροφής των παιδιών απ’ τη μια και στην κατάληξη των παιδιών τους απ’ την άλλη, εντούτοις οι διαπιστώσεις μου μέσα απ’ την τριαντάχρονη παιδιατρική θητεία μου αναφορικά με τα παιδιά που ανατράφηκαν με τη μέθοδο του Attachment Parenting οδηγούν στο συμπέρασμα πως τα παιδιά αυτά παρουσιάζουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά:

 

1. Είναι παιδιά που νοιάζονται. Τα παιδιά του ΑΡ (Attachment Parenting) συμπάσχουν και ενδιαφέρονται. Τα παιδιά αυτά απ’ τη γέννησή τους απολάμβαναν φροντίδα και περιποίηση. Κάποιος πάντα τα φρόντιζε. Τα βασικά στοιχεία της οικογενειακής ζωής ήταν φροντίδα, προσφορά, προσοχή και ικανοποίηση των αναγκών. Σταδιακά όλα αυτά έγιναν στοιχεία της προσωπικότητας του ίδιου του παιδιού. Το παιδί από αποδέκτης έγινε δότης. Όταν οι φίλοι τους έχουν πρόβλημα, τα παιδιά αυτά τρέχουν να προσφέρουν βοήθεια. Είναι ευσπλαχνικά παιδιά που πονάνε μ’ αυτούς που πονάνε.

Μελέτες για προβληματικούς έφηβους και ψυχοπαθείς έχουν καταδείξει πως υπάρχει μια ανωμαλία κοινή σε όλους αυτούς: απουσία ενδιαφέροντος για τους άλλους. Δεν αισθάνονται τύψεις γι’ αυτό που κάνουν. Ενεργούν χωρίς να παίρνουν υπόψη τους τις συνέπειες που έχει η συμπεριφορά τους στους άλλους. Όλα αυτά δεν ισχύουν στην περίπτωση των παιδιών που ανατράφηκαν με το ΑΡ. Τα παιδιά αυτά σκέφτονται τα αισθήματα των άλλων πριν ενεργήσουν. Νοιάζονται για τις συνέπειες που έχουν οι ενέργειές τους στους άλλους. Διαθέτουν υγιή αίσθηση ενοχής, που σημαίνει ότι αισθάνονται άσχημα όταν ενεργούν άσχημα και αισθάνονται όμορφα όταν πρέπει. Όντως, τα παιδιά που έχουν μάθει την αξία των οικογενειακών δεσμών (και όχι μόνο) νοιάζονται. 

 

2. Είναι ευσπλαχνικά παιδιά. Το γεγονός ότι τα παιδιά αυτά είναι στο ρόλο του αποδέκτη στα πλαίσια τρυφερής γονικής φροντίδας, τα κάνει να δείχνουν ευαισθησία απέναντι στους άλλους. Μεγαλώνουν με έντονη αίσθηση του σωστού. Έτσι, όταν η έννοια του σωστού παραβιάζεται με κάποιον τρόπο γύρω τους, το διαισθάνονται απόλυτα και προχωρούν στις ενέργειες εκείνες που θα αποκαστήσουν τη διαταραγμένη ισορροπία.

Παρατηρώ τα παιδιά αυτά στα ομαδικά παιχνίδια. Βλέπω πως αυτά τα παιδιά που χόρτασαν να παίρνουν στα πρώτα χρόνια της ζωής τους, τώρα είναι γεμάτα καλή διάθεση να δώσουν. Είναι πολύ πρόθυμα να μοιραστούν πράγματα – κάτι πολύ δύσκολο για πολλά παιδιά. Στα ομαδικά παιχνίδια τα βλέπουμε να ενδιαφέρονται για τις ανάγκες και τα δικαιώματα των άλλων, μια και με τέτοια φιλοσοφία και τέτοια πρότυπα έζησαν τα πρώτα χρόνια της ζωής τους.

Τα παιδιά αυτά δείχνουν μεγαλύτερη ευαισθησία προς τους φίλους τους και τους γονείς τους. Δείχνουν υπερευαισθησία στα δικά σας συναισθήματα. Όταν είσαστε στρεσσαρισμένοι, αντιδρούν και εκείνα στρεσσαρισμένα. Τελικά, αυτή η υπερευαισθησία καταλήγει να γίνει προτέρημα, έτσι που όταν αισθάνεσαι άσχημα εκείνα θα κάνουν το παν να σε βοηθήσουν να νοιώσεις καλύτερα. Έχω δει τα δικά μου παιδιά αλλά και παιδιά άλλων να προσπαθούν να παρηγορήσουν τους στενοχωρημένους γονείς τους: «Μην κλαις, μαμάκα, θα σε βοηθήσω εγώ» ή «Μην ανησυχείς, μπαμπάκα, εγώ σ’ αγαπώ». Το να βλέπεις ένα παιδάκι τριών χρόνων να παρηγορεί τον ενήλικα που αγαπάει αποτελεί μια απ’ τις πιο όμορφες ανταμοιβές που θα μπορούσες να περιμένεις. Κανένας επαγγελματίας θεραπευτής δεν θα μπορούσε να πει λόγια τέτοια που να συγκριθούν σε δύναμη με τα λόγια που πηγάζουν φυσικά και αβίαστα απ’ την καρδιά ενός ευαίσθητου παιδιού.

 

3. Είναι παιδιά που μπορούν και διατηρούν δεσμούς. Τα παιδιά το ΑΡ αναπτύσσουν την ιδιαίτερα ζηλευτή ιδιότητα να δημιουργούν στενές σχέσεις και δεσμούς. Έχουν την ικανότητα να αισθανθούν κοντά σε κάποια άλλο άτομο για τον απλούστατο λόγο πως πέρασαν τους πρώτους μήνες της ζωής τους, που έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς τους, σε αγκαλιές και στο στήθος. Τα παιδιά αυτά έχουν μάθει να δένονται με ανθρώπους και όχι με πράγματα. Έχουν γίνει άτομα «υψηλού επιπέδου αγγίγματος» (high-touch) ακόμη και στον σημερινό κόσμο της υψηλής τεχνολογίας (high-tech). [Υπάρχει λογοπαίγνιο εδώ που δυστυχώς «χάνεται» στη μετάφραση. Το νόημα του high-touch εδώ είναι «απλόχερο και απεριόριστο άγγιγμα», όπως η αγκαλιά, το χάδι και κάθε άλλη έκφραση τρυφερότητας].

Οι θεραπευτές των οποίων τα γραφεία είναι γεμάτα από πρώην παιδιά αυξημένων αναγκών που στερήθηκαν το είδος της ανατροφής που δίνει έμφαση στην άμεση ικανοποίηση των αναγκών του παιδιού, μας λένε ότι ένα μεγάλο μέρος των προσπαθειών τους στοχεύει στο να βοηθήσουν τέτοια άτομα να δημιουργήσουν κάποια στενή σχέση. Τέτοιοι άνθρωποι αντιμετωπίζουν πρόβλημα σχέσεων. Τους λείπει η ικανότητα να «πλησιάσουν» άλλους σε οποιοδήποτε είδος σχέσης. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει για τα παιδιά «υψηλών αναγκών» (high-need) που είχαν το προνόμιο να πέσουν σε γονείς «υψηλής (διάθεσης για) προσφορά» (high-giving). Αυτά τα παιδιά τα πάνε θαυμάσια στον τομέα των διαπροσωπικών σχέσεων. Οι διατήρηση δεσμών είναι κανόνας γι’ αυτά. Το μωρό του ΑΡ  είναι σχεδόν σίγουρο πως θα γίνει το παιδί που διατηρεί στενές φιλίες με συνομηλίκους του και ο ενήλικας που απολαμβάνει στενή οικειότητα με τον/την σύντροφο του/της. Είναι παιδιά με βάθος, ικανά για σχέσεις μέ βάθος (= ένταση και διάρκεια). Η στενή σχέση τους με τους γονείς τους και τα όποια άτομα τα φρόντιζαν τους ανέπτυξε την ικανότητα να δημιουργούν και να καλλιεργούν στενές σχέσεις. Τα παιδιά αυτά είναι πλασμένα για σχέσεις στοργής, έχοντας μάθει να δίνουν και να παίρνουν αγάπη.     

 

4. Είναι προσεχτικά παιδιά. Τα παιδιά που έχουν ανατραφεί με στενούς δεσμούς έχουν μειωμένη τάση για ατυχήματα. Συνηθισμένα στην ασφάλεια του δεσίματος με τους γονείς έχουν καλύτερη επίγνωση των δυνατοτήτων τους. Έτσι έχουν λιγότερες πιθανότητες να κάνουν ανοησίες. Μεγαλώνοντας με το Attachment Parenting αποκτούν μια οργανωτικότητα που τους βοηθάει να ελέγχουν την παρορμητικότητα (ή αυθορμητισμό) τους που τους σπρώχνει σε επικίνδυνες ενέργειες. Αλλά ακόμη και παιδιά με υπερβολικό αυθορμητισμό μπαίνουν σε μπελάδες συγκριτικά λιγότερο αν είναι δεμένα και ασφαλή με το άτομο που τα φροντίζει σε μόνιμη βάση (μητέρα ή κάποιο άλλο άτομο). Το παιδί που ενεργεί με εσωτερική αίσθηση οργανωτικότητας και επαρκή αίσθηση του τί είναι σωστό, διαθέτει αρκετή σύνεση που το αποτρέπει απ’ το να ορμάει σε ανόητες ενέργειες. Σκέφτονται πριν δράσουν. Ίσως αυτό να οφείλεται στο γεγονός ότι τα παιδιά που έχουν ισχυρούς δεσμούς δεν έχουν συσσωρευμένη οργή μέσα τους. Η οργή προσθέτει το στοιχείο του κινδύνου στον αυθορμητισμό και κάνει το παιδί να παραγκωνίζει τη λίγη λογική που διαθέτει και να ξεχύνεται εμπρός και … όπου το βγάλει.

 

5. Είναι παιδιά με αυτοπεποίθηση. Παιδιά με υψηλό επίπεδο αναγκών και με γονείς που πλουσιοπάροχα και γενναιόδωρα ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις τους, μεγαλώνουν με μεγάλη αίσθηση ασφάλειας και σιγουριάς και το μάθημα που αποκομίζουν είναι πως είναι ασφαλές να εμπιστεύονται τους άλλους, πως ο κόσμος στον οποίο ζουν είναι γεμάτος ζεστασιά και ανταπόκριση, πως οι ανάγκες τους γίνονται γνωστές και ικανοποιούνται με συνέπεια. Η εμπιστοσύνη που έχουν στα άτομα που τους φροντίζουν μεταφράζεται και σε εμπιστοσύνη στον ίδιο τους τον εαυτό.

Είχα την αίσθηση πως ο γιος μου ποτέ δεν θα ήθελε να φύγει απ’ την αγκαλιά μου. Όμως, όταν έγινε δυο χρονών, συχνά έλεγε, «Εγώ κάνω» ή κάτι παρεμφερές. Ξέρω πως πολλές μαμάδες τρομάζουν στο άκουσμα αυτής της φράσης, γιατί ένα παιδάκι θέλει τουλάχιστον πέντε φορές περισσότερο χρόνο να ολοκληρώσει κάτι, έστω μικρό και ασήμαντο. Για μια μαμά ενός «προσκολλημένου» παιδιού, όμως, μια τέτοια φράση φέρνει μεγάλη χαρά. Τώρα που ο Ιωνάθαν μου είναι απορροφημένος δοκιμάζοντας να κάνει πράγματα από μόνος του, γοργά εγκαταλείπει πολλές απ’ τις μωρουδιακές του συνήθειες, όπως π.χ. να απαιτεί να τον πάω εδώ και εκεί καθώς και να μη θέλει να φύγει απ’ τα γόνατά μου. Πρέπει να παραδεχτώ πως μερικές φορές μου κακοφαίνεται που έχασα την αποκλειστικότητα! Όταν τέτοιες σκέψεις έρχονται, το μόνο που χρειάζεται να κάνω είναι να τον σφίξω στην αγκαλιά μου. Τότε αυτός αφήνει αυτό που κάνει εκείνη τη στιγμή και έρχεται κοντά μου. Κατά κανόνα, θα ‘λεγα πως είμαι περήφανος βλέποντας τον να μεγαλώνει και να γίνεται ένα ευτυχισμένο και γεμάτο αγάπη και αυτοπεποίθηση αγοράκι.

 

6. Γονείς με αυτοπεποίθηση. Οι γονείς που εφαρμόζουν τη μέθοδο του Attachment Parenting είχαν αυτοπεποίθηση από πριν. Χρησιμοποίησαν τα βασικά εργαλεία του ΑΡ, αλλά ένοιωθαν αρκετά σίγουροι με τον εαυτό τους και αρκετά ελεύθεροι να ξανοιχτούν και να διαμορφώσουν το δικό τους στυλ – αυτό που ταίριαζε στις τις δικές τους ιδιαιτερότητες και το δικό τους τρόπο ζωής. Όταν ερχόντουσαν στο ιατρείο μου για τους τακτικούς παιδιατρικούς ελέγχους, τους ρωτούσα πώς πάνε τα πράγματα. Τους πρότεινα πάντα να κάνουν τακτικές αξιολογήσεις και να διακρίνουν από μόνοι τους τί φέρνει καλά αποτελέσματα και τί όχι και να προβαίνουν στις σχετικές διορθώσεις και προσαρμογές. Πολλά πράγματα «παίζουν». Υπάρχει διαφορά αποτελεσματικότητας επίσης από περίοδο σε περίοδο. Για παράδειγμα, μερικά μωρά αρχικά κοιμόντουσαν καλύτερα όταν ήταν με τους γονείς τους, αργότερα όμως ήταν ανήσυχα. Αυτό σήμαινε πως έπρεπε να γίνουν κάποιες διαφορετικές ρυθμίσεις στον τομέα αυτόν. Άλλα παιδιά αρχικά κοιμόντουσαν καλύτερα μόνα τους, αλλά κάποιους μήνες αργότερα ήθελαν να κοιμούνται με τους γονείς τους. Οι γονείς αυτοί χρησιμοποιούσαν σαν βαρόμετρο τους εαυτούς τους και το μωρό τους και όχι τις συνήθειες και τις προτιμήσεις της γειτονιάς.